Dergimiz Eski Yazarı Coşkun Tunçtan (Georges Daniel) Hayata Veda Etti…

editor
3504 Görüntülenme

Tiyatro… Tiyatro… Dergisi’nin eski yazarlarından, tiyatro oyuncusu, yönetmeni ve yazar Coşkun Tunçtan (Georges Daniel) Fransa’da yakalandığı koronavirüse yenik düşerek hayata veda etti.

Tunçtan, 1995-2000 yılları arasında dergimizin Paris temsilciğini yürütmüş ve Fransa’dan tiyatro eleştirileri kaleme almıştı.

Coşkun Tunçtan (Georges Daniel) Kimdir?

19 Mayıs 1935 : İstanbul’da doğdu. 

1953 : İstanbul’da Saint-Michel Fransız Lisesi’nden mezun oldu.

1953 – 1954 : Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü’nde öğrenci.

1954 – 1956 :İstanbul’da, Küçük Sahne Tiyatrosu’nda, Muhsin Ertuğrul’un yönettiği Shakespeare’in “Hamlet”inde Türkiye’de ilk kez profesyonel oyuncu oldu. Askerlik görevini yedek subay olarak yaptı. Bu görevin ilk altı ayı boyunca Ankara Yedek Subay Okulu’nda öğrenciydi. Askerlik süresi sona erdiği gün, Ankara Devlet Tiyatrosu oyuncu kadrosuna alındı.

1956 – 1958 :Ankara Devlet Tiyatrosu’nda oyuncu olarak çok sayıda oyunda rol aldı.

Radyo Tiyatrosu’nun temsillerine, Devlet Tiyatrosu’nun diğer oyuncularıyla birlikte katıldı.

Muhsin Ertugrul’un girişimi sonucunda açılan ilk Bölge Tiyatroları’nın temsillerinde rol aldığı sürelerde, o kentlerdeki kimi liselerde, son sınıf öğrencilerine Molière’in yaşamını, kişiliğini, yapıtlarını tanıtan konferanslar verdi.

Ankara’daki Fransız Kültür Merkezi’nin kültürel etkinliklerine, özellikle fransızca şiirler okuyarak katıldı.

1957 yazında, Muhsin Ertuğrul tarafından Avignon Tiyatro Festivali’ne izleyici olarak gönderildi. Orada bir hafta kaldıktan sonra Paris’e geçti ve Fransa’nın başkentinde iki hafta geçirdi, değişik tiyatrolarda oyunlar izledi.

Yayımlanan ilk yazısı Devlet Tiyatrosu’nun aylık dergisinde yer aldı : Konusu,  Avignon Festivali’ydi.

1958 : Fransız Devleti’nin kendisine sunduğu bir öğrenci bursuyla, tiyatro alanındaki bilgisini ve deneyimini arttırmak üzere, Paris’te sekiz ay geçirmek olanağını elde etti. Söz konusu bursun başlangıç tarihinden üç ay önce Fransa’ya gitti ve değişik kentlerdeki tatil kamplarındaki gençlerle oyunlar sahneye koydu.

Ardından Paris’te, Jean Vilar’in yönettiği Théâtre National Populaire’in (Devlet Halk Tiyatrosu’nun) sinesinde oluşturduğu tiyatro okuluna öğrenci olarak kabul edildi.

1958 – 1959 :O okulda, o dönemin en ünlü yönetmen ve oyuncularından birkaçının (Georges le Roy, Georges Wilson, Alain Cuny, Philippe Noiret, Jean-Pierre Darras, Charles Charras, Monique Hermant, Pierre Valde, vb) öğrencisi oldu. Aynı dönemde, Théâtre National Populaire’in temsillerine ufak rollerde katıldı. Ayrıca, dünyaca ünlü yönetmen ve oyuncu Jean-Louis Barrault’nun tiyatrosunda sahneye koyulan çok sayıda oyunun provalarını günbegün izledi.

Türkçe adı ve soyadı fransızca “Koskön Tönktan” diye telâffuz edilerek aslına benzerliğini tamamen yitirdiğinden, “Georges DANIEL”i kendisine takma ad ve soyadı olarak seçti.

Öğrenci bursunun süresi sona erdikten hemen sonra, Fransa’da ilk kez profesyonel oyuncu oldu : O yil açılışı yapılan Cap d’Ail Açıkhava Tiyatrosu’nda düzenlenen festivalde Shakespeare’in “Bir Yaz Gecesi Rüyası” ve Lorca’nın “Sopalı Kukla” adlı oyunlarında sahneye çıktı.

Paris’e dönüşünde, Jean Vilar’ın sahneye koyduğu Armand Gatti’nin “Le Crapaud-buffle” adlı oyununda hem reji asistanlığı yaptı, hem de kişilerden birini canlandırdı.

Aynı dönemde, Renault şirketinin kendi fabrikasında çalışanlar için oluşturduğu Tiyatro Kursu’nun tek öğretmeni oldu ve öğrencileriyle Paris’te (dört tek perdelik oyundan oluşan ve kendisinin de iki tanesinde rol aldığı) bir temsil sahneledi.

1960 – 1968 :Fransa’da, tiyatro alanında, yönetmen, oyuncu, öğretmen ve oyun çevirmeni olarak faaliyetlerini sürdürdü Etkinliklerini Kültür Bakanlığı’nın parasal desteğiyle sürdüren “André Mairal Topluluğu”nun sahnelediği Racine’in “Dâvacılar”ında ve Courteline’in “Ciddî Bir Müşteri”sinde değişik kişileri canlandırdı, bu toplulukla Fransa’nın yaklaşık 30 değişik kentinde sahneye çıktı.

Michel Boisrond’nun yönettiği “Les amours célèbres” (“Ünlü Aşklar”) filminde ufak bir rolü oldu.

Üç yıl boyunca Paris’te, “Théâtre des Nations” (“Uluslar Tiyatrosu”) adı altında  düzenlenen, dünyanın en büyük “Uluslararası Tiyatro, Opera, Bale ve Folklor Festivali”nin başlıca sorumluları arasında yer aldı.

British Council’in konuğu olarak İngiltere’de bir ay geçirdi, yaklaşık 30 temsil izleyerek, ayrıca ünlü yönetmen ve oyuncularla görüşerek, tiyatro sanatının o ülkedeki değişik özelliklerini inceledi.

Yugoslavya’da her yıl düzenlenen Dubrovnik Festivali’ndeki temsil ve konserleri resmî konuk olarak izledi.

Lübnan Devleti’nin konuğu olarak Beyrut’ta ve başka kentlerde bir ay kaldı, oralarda açılabilecek olan yeni tiyatro okulları konusunda incelemelerde bulundu.

Rusça’dan Fransızca’ya çevirdiği Tolstoy’un “Karanlığın Kudreti” Fransa’da yayımlanan ilk çevirisi oldu. Bunu, başka Rus yazarlarından kimilerinin (Gogol, Griboyedov, Gorki, Turgenyef) oyunlarının çevirileri izledi. Turgenyef’in 10 oyundan oluşan “Tiyatro İçin Bütün Yapıtları”nın fransızcaya ilk çevirisini yaptı. Bu çevirilerin tümü Arche Yayınevi’nce yayımlandı ve tümü kâh devlet tiyatrolarında, kâh özel tiyatrolarda sahnelendi.

Türkçe’den Fransızca’ya Aziz Nesin’in “Biraz Gelir misiniz ?” ve “Birşey Yap, Met !”, bir de Melih Cevdet Anday’ın “İçerdekiler” adlı oyunlarını çevirdi. Bu yapıtlar Fransa Devlet Radyosu’nda, ünlü oyuncuların katılımıyla, dinleyicilere sunuldu.

Türkçe’ye çevirdiği Goldoni’nin “Otelci Kadın”ı ve Gogol’ün “Bir Delinin Hatıra Defteri” İzlem ve Mitos Boyut Yayınlarında çıktı.

Aziz Nesin’in 52 ayrı kitabından kendi seçtiği ve fransızcaya çevirdiği 27 öyküden oluşan güldeste, kendi uzun Önsöz’üyle, Louis Aragon’un kurmuş olduğu Editeurs Français Réunis Yayınevi’nce yayımlandı.

Paris’te sahneye koyduğu oyunlardan Samuel Beckett’in “En attendant Godot”su (“Godot’yu Beklerken”) çok övgülü yankılar uyandırdı, iki mevsim boyunca afişte kaldı.

Fransa’nın diğer kentlerinde çok sayıda oyun sahneye koydu.

Aynı dönemde, Türkiye’de (Devlet Tiyatrosu’nda, İstanbul Şehir Tiyatroları’nda, Küçük Sahne’de, Engin Cezzar -Gülriz Süruri Topluluğu’nda, Oraloğlu Tiyatrosu’nda) ve Yugoslavya’da (Zagreb’deki Komedija Devlet Tiyatrosu’nda) konuk yönetmen olarak yaklaşık 15 oyun sahneye koydu. Bunlardan “Sekiz Kadın”ın ve “Otelci Kadın”ın çevirilerini kendisi yapmıştı.

Paris’e yapışık olan Saint-Ouen kentinde düzenlenen ilk Tiyatro Festivali’nde halka sunulan tek oyunu, Griboyedov’un “Akıldan Belâ”sını, kendi çevirisiyle ve aralarında çok ünlü oyuncuların da bulunduğu kırk kişilik bir kadroyla sahneye koydu.

Yine Paris’in yakınındaki Nanterre kentinde, Pierre Debauche’un kurduğu ve yönettiği Amandiers Tiyatrosu’nda bir yıl görevlendirildi, o tiyatronun okulunun öğretmenlerinden biri oldu.

Türkçeye çevirdiği Gogol’ün “Bir Delinin Hatıra Defteri”ni Genco Erkal olağanüstü bir başarıyla hem sahneye kondu, hem de oyundaki tek kişiyi canlandırdı.

1969 – 1984 : Fransa’da, devletin ve belediyelerin ödenekleriyle etkinliklerini sürdüren Kültür Merkez’lerinden birkaçını, değişik kentlerde yönetti.

Bu alanda ilk görevi, Bourges’daki Kültür Merkezi’nde oldu. Orada geçirdiği bir yıl içinde Goldoni’nin “Garip Bir Serüven”ini sahneye koydu.

Ardından, kültürel etkinliklerini Mantes-la-Jolie’de sürdürdü.

Ondan sonra, Paris’e yapışık olan Asnières kentinde ilk kez oluşturulan Kültür Merkezi’nin kurucusu ve müdürü oldu. Bu görevde sekiz yıl kaldı. Troyes kentindeki Kültür Merkezi’nin müdürlüğüne atandı. Bu görevde de dört yıl kaldı.

Bu görevler çerçevesinde Yunanistan, Portekiz, Fas ve başka ülkelerde bulundu, oralardaki devlet sorumlularıyla yaptığı anlaşmalar, o ülkelerin değişik özelliklerini Fransa’da tanıtan ortak etkinlikler düzenleyebilmelerini sağladı.

Aynı dönemde, Fransa Dışişleri Bakanlığı tarafından, değişik ülkelere (Polonya, Romanya, Macaristan, Bulgaristan…) oralardaki kültür yaşamını uzunca bir süre yerinde incelemek ve gözlemlerini içeren raporlar yazmak için resmen gönderildi.

Çok değişik konularda hazırladığı 40’a yakın fransızca konferansı toplam olarak yaklaşık 900 defa Fransa’nın değişik kentlerinde verdi.

Paris’te düzenlenen uluslararası bir sempozyuma “Yaşlı kişilerin yaşamını renklendiren kültürel etkinlikler” hakkında, bu alanda kendisinin gerçekleştirmiş olduğu etkinlikleri yansıtan bir konferansla katıldı.

Yönettiği Kültür Merkez’lerinin sinesinde açtığı ve ders verdiği Tiyatro Okulları’ndaki öğrencilerinin kimileri sonradan ünlü oyuncular oldular.

“Gogol et le Théâtre” (“Gogol ve Tiyatro”) adlı fransızca incelemesi kitap olarak yayımlandı.

Artık Fransa’da sadece Georges DANIEL olarak tanındığından, bu ad ve soyadının mahkeme kararıyla kimlik belgesine eklenerek resmileşmesini sağladı.

1985 – 1997 : Fransa’nın Kültür, Eski Sömürgelerle İlişkiler, Çevre Bakanlıkları’nda, Başbakanlık’ta, Cumhurbaşkanlığı’nda kültürel konularda araştırmalar yapmakla görevlendirildi.

Bu görevler çerçevesinde Fransa’nın değişik bölgelerinde ve çok sayıda yabancı ülkede uzunca süreler boyunca bulundu ve gözlemlerini rapor seklinde devlete tanıttı.

Strasbourg’da düzenlenen bir uluslararası sempozyumda “Fransa’daki Türk göçmen topluluğunun bu ülkeye uyum sağlamasını kolaylaştırmak için kültürel alanda yapılabilecek girişimler” konusunda konferans verdi.

Marsilya’da “Akdeniz Ülkelerinde Tiyatro” konusunda düzenlenen uluslararası toplantılara defalarca konuşmacı olarak katıldı.

Fransa devleti tarafından Türkiye’ye gönderildi, İstanbul ve Ankara’daki Fransız Kültür Merkezleri’nde, ayrıca aynı kentlerde öğretimin fransızca yapıldığı liselerin her birinde öğrencilere fransızca konferanslar verdi.

1998 – 2006 : Paris’teki “Anadolu Kültür Merkezi”nin isteği üzerine oluşturduğu “Regards sur Atatürk à l’aube du troisième millénaire” (“İki binli Yılların Eşiğinde Atatürk”) adlı ve her biri Fransız veya Türk uzmanlar tarafından kaleme alınmış 25 incelemeyi (bu arada kendisinin de Atatürk’ün biyografisini özetleyen uzun bir yazısını) içeren fransızca kitap Fransa’da yayımlandı.

Atatürk’ün yaşamını, kişiliğini ve gerek savaş alanlarında, gerek kurduğu yeni devletin başında gerçekleştirdiklerini yansıtan ve metinlerin yanında 300 resmin yer aldığı “Atatürk” adlı fransızca kitap Chronique Yayınları’nda çıktı.

Atatürk’ün doğumundan ölümüne kadar yaşamını, kronolojik ve son kerte ayrıntılı olarak tanıtan “Atatürk, une certaine idée de la Turquie” adlı 460 sayfalık kitabı  L’Harmattan Yayınları’nda çıktı.

Fransa’daki televizyon ve radyoların Atatürk’e ilişkin yayınlarına bir çok kez baş davetli olarak katıldı.

Fransa’nın değişik kentlerinde, “Une existence hors du commun” adlı ve Atatürk’ün yaşamını canlı bir biçimde özetleyen fransızca konferansını defalarca verdi.

Türkiye’de, Bilgi Üniversitesi’nde, Galatasaray Üniversitesi’nde, liselerde, Adalar Rotary Kulübü’nde “Atatürk ve Kültür”, “Çağdaşımız Molière”, “Tanrısal Mozart”, “Sofokles ve Antik Yunan Tiyatrosu”, “Jules Verne ve Olağanüstü Yolculuklar”, “Victor Hugo, Çağına Damgasını Vuran Dahi” gibi çok değişik konularda konferanslar verdi.

1958’den bu yana Fransa’da ve Türkiye’de, aralarında Tiyatro… Tiyatro… Dergisi’nin de bulunduğu çeşitli gazete ve dergilerde yüzlerce yazısı yayımlandı.

Benzer Yazılar

Bu web sitesi size daha iyi bir performans sunmak için cookie kullanmaktadır. kabul edin Devamını Oku