1931\'de Viyana\'da beyin kanamasından 69 yaşında ölen Arthur Schnitzler, genç yaşta kaleme aldığı Libelei adlı oyunu kendi ülkesinde de, Almanya\'da da sahnelendiğinde çok beğenilince, o döneme dek mesleği olan doktorluğu bırakarak kendisini sadece yazarlığa adamıştı. 60\'ı aşkın roman, çok sayıda şiir, bir özyaşamöyküsü ve 30 oyun yazdı. Bu sonuncuların arasında 1903\'te yazdığı Reigen (Çember) adlı oyunu başyapıtlarından biri sayılır. Ben Çember \'i 1950\'li yılların başlangıcında, lise öğrencisi olduğum dönemde, o zamanki adıyla Maarif Vekâleti\'nin yayınlarında yer alan Türkçeye çevirisi aracılığıyla tanıdım. 1958\'de Fransa\'ya yerleştikten sonra da, gerek burada gerekse başka ülkelerde toplam 11 değişik sahnelenişini izledim. Tümü de başarılıydı ama her açıdan en çok beğendiğim 1978\'de ABD\'nin Minneapolis kentindeki Guthrie Tiyatrosu\'ndaki temsili oldu. Fransa\'daki tiyatro okullarında eğitmen olarak öğrencilerime bu oyunun on tablosundan herhangi birini sık sık çalıştırdım. Çember \'de değişik yaslardan ve toplumun değişik kesimlerinden, beşi kadın, beşi erkek toplam on kişi var. Bunlardan her biri on tablodan sadece iki tanesinde ve her seferinde değişik bir partnerle birlikte görülüyor. Psikiyatri alanında da uzman ve Freud\'un dostu olan Schnitzler bu oyununda birbirleriyle cinsel ilişkide bulunmayı arzulayan kadın ve erkeklerin, bu ilişki gerçekleşmeden önceki ve hemen sonraki tutumlarını incelikle sergiliyor. Çember ilk bakışta bir güldürü gibi görünse de, o şekilde sahnelense de, aslında ruhbilimsel ve toplumsal açılardan son kerte güçlü ve derin bir yapıt. Yarım yüzyıldan beri Paris\'in devlet ve özel tiyatrolarında defalarca izlediğim bu oyun, birkaç haftadan beri Montparnasse Mahallesi’ndeki Théâtre de Poche \'un (Cep Tiyatrosu) afişinde. Genç sayılabilecek kuşağın en yetenekli yönetmenlerinden Marion Bierry tarafindan orijinal biçimde uyarlanmış ve sahneye koyulmuş. Georges Daniel (CoşkunTuçtan) Oyuncuların her biri son derece başarılı. Her gösterimin sonunda izleyiciler alkışlamakla yetinmiyorlar, \"Bravo\"larıyla yönetmeni de oyuncuları da kutluyorlar. Georges Daniel (Coşkun Tunçtan) |